Məsələyə münasibət bildirən Respublika Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzinin şöbə müdiri Zirəddin Kazımov belə hallara qarşı mütəmadi olaraq tədbirlər görüldüyünü bildirir: "Vaxtaşırı olaraq Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi istehsal müəssisələrində yoxlamalar aparır. Həmin yoxlamalar zamanı istehsal müəssisəsinin müasir tələblərə uyğunluğu, istehsal edilən məhsulların keyfiyyəti araşdırılır. Neqativ hallar aşkarlandıqda müvafiq tədbirlər görülür. Bu tədbirlərə müəssisə sahibinin cərimələnməsi, son tədbir kimi müəssisənin bağlanması da daxildir. Qurumun tabeliyində olan rayon yerli şöbələrinin qidalanma bölmələri vasitəsilə hər ay yoxlamalar aparılır".
Z.Kazımovun sözlərinə görə, keyfiyyətsiz ərzaq məhsullarının satılmasına qarşı mübarizə tədbirləri çərçivəsində ötən il 147 müəssisənin fəaliyyəti müvəqqəti dayandırılıb: "Sanitar gigiyenik normaların pozulmasına yol verdiklərinə görə 274 sahibkar inzibati qaydada cərimələnib. Müxtəlif çeşidli siqaret, toyuq və mal əti satışdan çıxarılıb. Ukraynanın istehsalı olan "Baby" nişanlı uşaq qidası həmçinin digər vaxtı keçmiş məhsullar aşkarlanaraq bazardan yığışdırılıb. Əgər ərzaq məhsullarının istifadə müddətinin artırılmasına rast gəlinirsə, o halda sahibkar cərimələnir. Ərzaq məhsullarının istifadə müddətinin artırılmasına müstəsna hallarda yol verilir. Yalnız laboratoriyada yoxlanılıb müvafiq rəy verildikdən sonra ərzaq məhsulunun satışı 6 ay müddətinədək uzadıla bilər".
Z.Kazımovun sözlərinə görə, keyfiyyətsiz məhsullar daha çox gizli sexlərdə hazırlanır: "Gigiyenik sertifikatı olmayan müəssisələrdə heç bir tələbə cavab verməyən məhsullar istehsal edilir. Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzi belə yerlərin aşkarlanması istiqamətində də araşdırmalar aparır. Kortəbii istehsal sahələri aşkarlandıqda bu barədə müvafiq ölçü götürülməsi üçün hüquq-mühafizə orqanlarına məlumat verilir. Gigiyenik tələblərə uyğun olmayan məhsullar istehsal edən müəssisələr İnzibati Xətalar Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq cərimələnir. Cərimələrin minimum məbləği 50 manatdan 200 manatadək olur".

"Vaxtı keçmiş təhlükəli malların son taleyinin necə olacağını həll edəcək qanuni mexanizm yoxdur"

Şöbə müdiri vaxtaşırı olaraq satışda olan ərzaq məhsullarından nümunələr götürülərək müayinə olunduğunu bildirir: "Ticarət şəbəkələrinə tərəfimizdən dəfələrlə xəbərdarlıq edilib ki, məhsulların saxlanılma şəraitinə ciddi əməl etsinlər. Bəzən məhsulların ev şəraitində düzgün istifadə edilməsi də zəhərlənməyə səbəb ola bilər. Bundan başqa, gigiyenik sertifikatı olmayan konservləşdirilmiş məhsullarının alınmaması məsləhətdir. Bu mənada əhali özü də aldıqları ərzaq məhsullarının keyfiyyətinə diqqət yetirməlidir".
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov da istifadə müddəti bitən ərzaq məhsullarının satışının artdığını təsdiqləyir: "Bununla yanaşı, əksər hallarda saxlanılma qaydalarına riayət edilməyən mallar əhaliyə satılır. Düzgün markalanmayan məhsulların,qaçaqmalçılıq yolu ilə ölkəyə gətirilən və heç bir yoxlamadan keçməyən ərzaqların satışı artır. Problemin əsas səbəblərindən biri odur ki, Azərbaycan hökumətinin istehlakçı siyasəti yoxdur".
E.Hüseynovun qənaətinə görə, vaxtıkeçmiş təhlükəli malların son taleyinin necə olacağını həll edəcək qanuni mexanizm yoxdur: "İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında" Qanun 1995-ci ildə qəbul edilib. Bundan sonra həmin qanuna 6 dəfə əlavə və dəyişikliklər olsa da, istehlakçıların xeyrinə olan maddələr çıxarılıb. 2000-ci ildə "Yeyinti məhsulları haqqında" Qanun qəbul edilsə də, həmin qanunun bugünədək işlək mexanizmi yoxdur. Digər tərəfdən, əgər satıcı vaxtı keçmiş məhsulu məhv edərsə, ona görə vergi ödəməlidir. Bu səbəbdən həmin şəxslər vergidən yayınmaq üçün məhsulu satmağa cəhd edir.
Ekspertin qənaətinə görə, bəzi dövlət orqanlarının effektsiz iş mexanizmi belə məhsulların əhaliyə satılmasına rəvac verir: "Dəfələrlə açıqlanıb ki, əhaliyə keyfiyyətsiz məhsullar satılır, zəhərlənmələr olur. Amma bir dəfə də olsa, keyfiyyətsiz məhsulların adı, satıldıqları yerlər haqqında dəqiq məlumat verilmir. Çünki bir qədər araşdırma aparılsa məlum olacaq ki, həmin məhsullara keyfiyyət sertifaktı verilib. Bütün bu problemlər o zaman həllini tapır ki, müstəqil laboratoriyalar yaradılsın və gigiyenik sertifikatlaşdırma orqanı dövlət monopoliyasından azad olsun. Digər tərəfdən nə qədər ki məmur bizneslə məşğul olur, qanunları öz biznesinin xeyrinə dəyişir, bu vəziyyət davam edəcək".
Müstəqil laboratoriyaların yaradılmamasının səbəblərini E.Hüseynov onun verəcəyi ekspertiza rəyinin hüquqi əsasının olmaması ilə izah edir: "Məhkəmələr həmin sənədləri əsas kimi qəbul etmir. Bir sözlə, Azərbaycanda ekspertiza mafiyası var. Həmin mafiyalar istədikləri formada vəziyyəti öz xeyrinə dəyişə bilir. Azərbaycanda ekspertiza dünya ekspertizasının arxasınca sürünür. Azərbaycanda milyonlarla dollar xərclənərək ekspertiza avadanlıqları alınıb. Amma bir dəfə də olsun hansısa məhsulun keyfiyyətsizliyi barədə rəy verilməyib".

Qeyd edək ki, təkcə salemenaloz bakteriyasından Amerikada bir ildə 550 nəfər dünyasını dəyişib. Bu səbəbdən dünyasını dəyişən hər bir ailəyə verilən kompensasiyanın miqdarı isə 50 min dollardan artıq olub. Bu da dövlət orqanlarını məcbur edir ki, öz işlərinə ciddi yanaşıb ərzaq məhsullarının keyfiyyətinə nəzarət etsin. Digər tərəfdən istənilən məhsul barədə müstəqil laboratoriyaların verdikləri rəylər də əsaslı sayılır. Bəlkə Azərbaycanda da ənənələri dəyişmək vaxtı çatıb?!

çap üçün verisya