Yunanıstan, Portuqaliya, İspaniya kimi ölkələrdə büdcə kəsirinin və xarici borcların artması investorlarda avroya olan etibarı azaldıb

Avro çətin günlərini yaşamaqda davam edir. Son məlumatlara görə, avro 1 dollar 33 sentə bərabərdir. Bu da son 10 ayda avronun Amerika valyutasına nisbətdə ən aşağı göstəricisidir. Avronun dollara nəzərən qiymətdən düşməsi manat-avro məzənnəsinə də təsir edib. Ötən ilin dekabrından etibarən manatın məzənnəsi Avropanın vahid valyutası ilə müqayisədə 7 faiz möhkəmlənib. Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının bir hissəsinin avroda saxlandığını əsas gətirən mütəxəssislər avronun kursunun kəskin azalmasının ölkəmizə də mənfi təsir göstərəcəyini istisna etmirlər. Qeyd edək ki, Azərbaycanda avronun məzənnəsi son 3 ayda ən aşağı həddə düşüb. Valyutadəyişmə məntəqələrində çalışanların sözlərinə görə, son bir həftədə avronun məzənnəsinin kəskin düşməsi müşahidə olunur. Bu da avroya tələbatı azaldıb.
Bir qrup ekspert isə hesab edir ki, yaxın müddətdə avronun manata nisbətdə ucuzlaşması yerli iqtisadiyyata elə də ciddi təsir etməyəcək. Amma ucuzlaşma uzunmuddətli olarsa, Azərbaycan da bunun təsirlərinə məruz qala bilər.
Mərkəzi Bankda da avronun manata nəzərən ucuzlaşmasını, avronun məzənnəsinin dollarla müqayisədə aşağı düşməsi ilə izah edirlər.
İsveçrə İqtisadi Məsələlər üzrə Dövlət Agentliyinin nümayəndəsi Nailə Səfərova isə ölkədə manatın məzənnəsinin sabit saxlanılması siyasətinin nə dərəcədə özünü doğrultduğuna diqqət çəkdi: "Məlumatlara görə, Mərkəzi Bank manatın məzənnəsini saxlamaq üçün 1,8 milyard manata yaxın pul xərcləyib. Biz görürük ki, qonşu ölkələr öz valyutalarının dəyərini aşağı salmaqda maraqlı idilər. Bizdə isə bu proses baş vermədi".
Ekspert Qubad İbadoğlu Mərkəzi Bankın manatın sabitliyini qorumaq taktikasının başadüşülən olduğunu vurğuladı: "Ümumilikdə götürəndə Mərkəzi Bank düzgün yol tutdu. Uçot dərəcəsinin aşağı salınması və s. kimi tədbirlər düzgün addımlar idi. Əslində manatın alıcılıq qabiliyyətini saxlamaqla, ölkədə makroiqtisadi sabitliyi də qoruyub saxlamaq mümkün oldu".
Belə görünür ki, Avrozonada baş verənlər avronun dəyərdən düşməsini sürətləndirəcək. Beləliklə də, Avropanın vahid valyutası ilin sonuna kimi ABŞ dollarına nisbətdə ucuzlaşmaqda davam edəcək. Sərmayədarlar bununla da dünya iqtisadiyyatının bərpasının səngiyəcəyindən narahatdır. Bəzi proqnozlar isə Avropada maliyyə böhranının baş verəcəyini istisna etmir. Avronun ucuzlaşmasına gəlincə, ekspertlər bunu dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslərlə əlaqələndirirlər. Bəzi Avrozona ölkələrində vəziyyətin pisləşməsi vahid valyutanın məzənnəsinə təsir edir. Belə ki, Yunanıstan, Portuqaliya, İspaniya kimi ölkələrdə büdcə kəsirinin və xarici borcların artması investorlarda avroya olan etibarı azaldır.Belə vəziyyətdə investorların avroya qarşı marağının azalması və risklərin artması avronun kursunun düşməsinə səbəb olur. Avronun ucuzlaşması Avrozonada Yunanıstanın timsalında baş verən problemlərlə bağlıdır. Hökumətin büdcə xərclərinin ixtisarı ilə bağlı planları epizodik olaraq avronun bahalaşmasını təmin etsə də, ümumilikdə bu valyutanın məzənnəsində ucuzlaşma müşahidə edilir.
Yunanıstanın dövlət büdcəsinin kəsiri Avrozona üçün təyin edilmiş səviyyədən 4 dəfə artıq hesab olunur. Ölkənin dövlət borcu qəbul olunmuş normativdən iki dəfə çoxdur və bu, təxminən 300 milyard avro və ya ÜDM -in 125 faizi deməkdir.
Yunanıstanın maliyyə naziri Georgies Papakonstantina ilkin açıqlamasında ölkəsinin yardıma ehtiyac duymadığını, ölkənin vergi idarələrinin əməkdaşlarının iş yerlərinin ixtisarı və büdcə sferasında əmək haqlarının artımının dayandırılması ilə bağlı tətilin təxirə salındığını bildirmişdi. Son baş verən olaylar isə hadisələrin hələ yenicə aktivləşməsindən xəbər verir.
Artıq bir sıra analitiklər, maliyyə institutları avronun ilin sonuna kimi daha da ucuzlaşacağını proqnozlaşdırırlar. Avronun perspektivindən narahatlıqlarını bildirən Morüan Stanley bankının valyuta analitikləri hesab edirlər ki, Yunanıstanda baş verənlərin digər ölkələrə yayılma təhlükəsi Avrozonada gərginlik yaratmaqda davam edir.
Bankın proqnozlarına görə, İspaniya, İtaliya və Portuqaliya pis vəziyyətə düşə bilər. Çünki uzaq olmayan keçmişdə bu dövlətlərdə müəyyən geriləmə müşahidə edilib və onlar böyük çətinliklə iqtisadi artım tempinə görə Almaniya və Fransa ilə uyğunlaşa biliblər. Analitiklərin fikrincə, İtaliya və İspaniya məhsuldarlığı və rəqabət qabiliyyətini artırmazdan öncə çətin deflyasiya mərhələsini adlamalıdır. Çünki onların valyuta məzənnəsinə ümid etmək imkanları tükənib. Təbii ki, belə perspektivlər Avropa valyutasına təzyiqsiz ötüşmür.
Almaniyanın maliyyə agentliyinin direktoru Karl Haynz Dauba isə bildirib ki, Avrozonanın üzv ölkələrindən biri müflis olarsa, avronun onillik təcrübəsi sona yetər, birlik isə dağılar. Daubanın fikri ilə həmrəy olduğunu bildirən Nyu-Yorkdakı Westpac Bank Corp-un nümayəndəsi Riçard Franuloviç bu hadisələrin ağır nəticələr verəcəyini deyib. Qeyd edib ki, avronun taleyinin ürəkaçan olmayacağı təqdirdə belə Yunanıstanın xilası vacibdir.
Nyu-York Universitetinin iqtisadiyyat professoru Nuriel Rubini də maliyyə bazarlarında "hökmranlıq" edən valyuta-avro haqda proqnoz verib. Onun sözlərinə görə, İspaniya və Yunanıstanın iqtisadi problemləri Avrozonanın dağılmasına gətirib çıxaracaq və iki ildən sonra vahid Avropa valyutası öz mövcudluğunu itirəcək.

çap üçün verisya