Hələ ki, İslam mədəniyyətinin builki paytaxtında elə bir diqqəti çəkən beynəlxalq tədbir gözlənilmir. Əslində reqlamentə görə, bu sayaq məclislərə fevral ayından start veriləcək. İl boyu davam edəcək tədbirlər proqramından xəbərsiz olsaq da, hər halda belə bir sanballı tədbirlər silsiləsindən qazancımızı (turizm sektorunun qazanacağı maliyyə qazancını nəzərdə tutmuruq - hərçənd bu da önəmsiz məsələ deyil - G.M.) təxmin edə bilərik.
Bakı İslam mədəniyyətinin paytaxtı olmaqla Azərbaycan insanı nələri qazanacaq?
Ən əvvəl, Şərq kinosu barədə təsəvvürü acı bağırsaq kimi uzanan darıxdırıcı İran və bəsit Türkiyə serialları ilə formalaşan Azərbaycan kinomanı müasir, Avropada ziddiyyətli fikirlər ilə qarşılaşmasına rəğmən, bəyənilən yeni filmlərə tamaşa etmək imkanı qazanacaq. Uzun illər öncə bizim yaşlı nəsli riqqətə gətirən Misir, Suriya, Livan kinematoqrafının indiki nəsli, çağdaş inkişaf meyilləri barədə məlumat toplayacağıq. Əgər bəxtimiz gətirərsə, bəlkə XXI əsrin Şərq teatrını da seyr edə biləcəyik.
Ortodoksal fikirli insanların düşündüklərinin əksinə olaraq, Məhəmməd Hümmətinin bizdən qat-qat saf qəlbli, pak inanclı olduğu orta əsrlərdə Yaxın Şərqdə miniatür rəssamlıq sənəti zirvəyə çatıb. Təbriz miniatür məktəbi ilə yanaşı, Herat miniatür məktəbi təmsilçilərinin o zaman yaratdıqları lövhələrdəki dinamika, kamillik bu gün də nəzəriyyəçiləri heyran edir. Sözsüz ki, həmin məktəblərin davamçıları bu gün də var. Amma bizim elə imkanımız yoxdur ki, Luvrda, Albert və Viktoriya, Prado muzeylərində, Drezden qalereyasında göz bəbəyi kimi qorunan həmin sənət incilərinə tamaşa edək. Düzdür, aramızda adıçəkilən sənət məbədlərinin yerləşdiyi şəhərlərə gəzməyə getmək imkanı olanlar az deyil. Amma onların belə yerlərə yolu çətin düşə.
Ən yaxın qonşumuz, qardaş dediyimiz Türkiyədə simfonik müsiqinin inkişafından, ifaçılarından tam xəbərsizik. Ən yaxın bilgimiz təxminən otuz il əvvələ aiddir. O zaman rəhmətlik Niyazinin idarəsilə bizim filarmoniyada Adnan Sayqunun əsərləri çalınmışdı. Halbuki bu gün Böyük Britaniya Kral Orkestrində Pakistan, İran, Türkiyə, ərəb əsilli gözəl solistlər çalışır.
Şəxsən mən, dünyaya səpələnmiş iraqlı musiqiçilərin Səddam Hüseyn rejimi dağılandan sonra vətənə dönərək 30 (!) ildən sonra yaratdıqları simfonik orkestrin çıxışını böyük məmnuniyyətlə dinləyərdim ("melomanın pəmbə diləkləri" silsiləsindən).
Bütün bunlar öz yerində. Müsəlman ölkələri ifaçılarının yığma orkestrinin konsertini təşkil edib qərblilərə görk vermək də yerinə düşərdi.
Ərəb ədəbiyyatı barədə Azərbaycanda elə ərəbşünasların məlumatı var. Cübran əl-Cübranın mübariz ruhlu esselərini, fəlsəfi nəsrini, lirika dolu mənsur şeirlərini Azərbaycan dilinə orijinaldan çevirmək üçün bundan yaxşı fürsət bir də nə zaman yaranacaq? İlk dəfə 1901-ci ildə Akademiyaların Beynəlxalq İttifaqının qərarı ilə çap olunmuş "İslam ensiklopediyası"nın Azərbaycan nəşri ilə nə zaman tanış olacağıq? Həm də ən vacib məsələ. Bu ensiklopediyanın yeni nəşrlərində Azərbaycan barədə tam dürüst məqalələr nə zaman yer alacaq?
İndi də medalın ikinci tərəfinə nəzər salaq. Azərbaycan informasiya yayımı "savaş"ına, özünü tanıtım baxımından ən gec qoşulan ölkələrdəndir. Təbii, bunun bir çox obyektiv səbəbləri var. Xaricdəki diasporun bir neçə qat və təbəqədən ibarət olması, sovet dönəmində ittifaq maraqlarının Milli maraqları əzməsi, dünyanın, eləcə də dindaşlarımızın bizi tamamən ruslaşmış kimi qavraması və s. və i.a.
Amma bir illiyə olsa belə, bizim özümüzü Bakıya yolu düşəcək sənət və elm xadimlərinə ən yaxşı tərəfdən göstərmək imkanı əlimizdədir. İnanın ki, Şərqdə ilk operanın Azərbaycanda yarandığını, mütəxəssisləri çıxmaqla, heç şərqlilər də bilmir. Azərbaycan xalçalarını, milli musiqi alətlərimizi illər öncə qurulmuş planlı siyasət nəticəsində kimlərin öz adına çıxarıb dünyaya tanıtdığı da məlumdur. İlk günlərini yaşadığımız 2009-cu ildə Bakının payına düşən ikiqat paytaxtlıq qisməti bütün bu informasiya boşluqlarını doldurmaq, özümüzü daha yaxşı tanıtmaq fürsəti verir.
Əgər oxucu hövsələsini basıb bu qeydləri sonadək oxuyubsa, yəqin ki, onun içində bir sual doğulacaq: mən neyləyim? Bu cür miqyaslı işlərin öhdəsindən gəlmək üçün dövlət səviyyəli proqram lazımdır. Elədir. Bizim də borcumuz ən azından Bakıdakı tarixi abidələr, teatr binaları, muzeylər, görməli yerlər barədə kifayət qədər məlumatlı olmaqdır ki, küçədə bizə yaxınlaşan əcnəbilərə ətraflı məlumat verib bələdçilik etməyi bacaraq. Hazırlaşın, qonağımız çox olacaq.

Gülcahan MirmƏmmƏd.

çap üçün verisya