- Hörmətli redaksiya! Bilmək istəyirəm, qanuna əsasən fiziki şəxsin bir neçə yaşayış yeri ola bilərmi?

Rəvan MUSAYEV,
Bakı şəhəri.

- Mülki Məcəllənin 27 - ci maddəsinə əsasən: fiziki şəxsin adətən yaşadığı yer onun yaşayış yeri sayılır. Şəxsin bir neçə yaşayış yeri ola bilər. 14 yaşına çatmamış şəxslərin yaşayış yeri valideynlik hüquqlarını itirməmiş valideynlərinin yaşayış yeri sayılır, qəyyumluqda olan şəxslərin yaşayış yeri isə qəyyumun yaşayış yeri sayılır. Əgər şəxs hər hansı səbəbdən öz yaşayış yerini müəyyən müddətə tərk edirsə, o, yaşayış yerini itirmir.


- Azərbaycan Respublikasının əmək qanunvericiliyində işlədilən əsas məfhumların anlayışları barədə məlumat verməyinizi xahiş edirəm.

Nailə OSMANOVA,
Gəncə şəhəri.

- Azərbaycan Respublikasının əmək qanunvericiliyində işlədilən əsas məfhumlar aşağıdakılardır:
Müəssisə - mülkiyyətçinin təşkilati-hüquqi formasından, adından və fəaliyyət növündən asılı olmayaraq Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə müvafiq olaraq yaratdığı hüquqi şəxs, onun və xarici hüquqi şəxsin filialı, nümayəndəliyi.
İşçi - işəgötürənlə fərdi qaydada yazılı əmək müqaviləsi (kontrakt) bağlayaraq müvafiq iş yerində haqqı ödənilməklə çalışan fiziki şəxs.
İşəgötürən - tam fəaliyyət qabiliyyətli olub işçilərlə əmək müqaviləsi (kontrakt) bağlamaq, ona xitam vermək, yaxud onun şərtlərini dəyişdirmək hüququna malik mülkiyyətçi və ya onun təyin (müvəkkil) etdiyi müəssisənin rəhbəri, səlahiyyətli orqanı, habelə hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şəxs.
Əmək kollektivi - işəgötürənlə əmək münasibətlərində olan, bu Məcəllə ilə və digər normativ-hüquqi aktlarla müəyyən edilmiş əmək, sosial, iqtisadi hüquqlarını birgə həyata keçirmək və qanuni mənafelərini kollektiv halında müdafiə etmək səlahiyyətinə malik müvafiq iş yerlərində çalışan işçilərin birliyi.
Əmək müqaviləsi (kontraktı) (bundan sonra ismin müvafiq halında "əmək müqaviləsi") - işəgötürənlə işçi arasında fərdi qaydada bağlanan əmək münasibətlərinin əsas şərtlərini, tərəflərin hüquq və vəzifələrini əks etdirən yazılı müqavilə.
Kollektiv müqavilə - işəgötürənin, əmək kollektivinin və ya həmkarlar ittifaqları təşkilatının arasında yazılı formada bağlanan əmək, sosial-iqtisadi, məişət və digər münasibətləri tənzimləyən müqavilədir.
Kollektiv saziş - müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, həmkarlar ittifaqlarının və işəgötürənlərin birlikləri arasında bağlanan, işçilərin əmək şəraitinin yaxşılaşdırılması, əməyin mühafizəsi, məşğulluğun təmin edilməsi və digər sosial müdafiə tədbirlərinin həyata keçirilməsi sahəsində birgə fəaliyyətə dair tərəflərin öhdəliklərini müəyyən edən razılaşmadır.
İş yeri - işçinin haqqı ödənilməklə vəzifəsi (peşəsi) üzrə əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş işləri (xidmətləri) yerinə yetirdiyi yer.
Əmək funksiyası - əmək müqaviləsində nəzərdə tutulan bir və ya bir neçə vəzifə (peşə) üzrə işçinin yerinə yetirməli olduğu işlərin (xidmətlərin) məcmusu.
Əməyin mühafizəsi - işçilərin təhlükəsiz və sağlam şəraitdə işləmək hüququnu təmin etmək məqsədi ilə bu Məcəllədə və digər normativ-hüquqi aktlarda, habelə kollektiv müqavilələrdə, sazişlərdə, əmək müqavilələrində nəzərdə tutulan texniki təhlükəsizlik, sanitariya, gigiyena, müalicə-profilaktika tədbirləri, normaları və standartları sistemidir.
Əmək şəraiti - işçinin öz əmək funksiyasını səmərəli və faydalı yerinə yetirmək üçün minimum normaları bu Məcəllədə nəzərdə tutulan, habelə əmək müqaviləsində (kollektiv müqavilədə, sazişdə) tərəflərin özləri müəyyən etdiyi əmək, sosial və iqtisadi normaların məcmusu.
İşçilərin nümayəndəli orqanı - əmək, sosial, iqtisadi hüquqlarını və qanuni mənafelərini müdafiə etmək məqsədi ilə işçilərin könüllü birləşib yaratdıqları nizamnamə və müvafiq qanunvericilik əsasında fəaliyyət göstərən həmkarlar ittifaqları təşkilatları (birlikləri).
İşəgötürənlərin nümayəndəli orqanı - sahibkarlıq fəaliyyətləri ilə əlaqədar sosial-iqtisadi hüquqlarını, mülkiyyət, istehsal və əmək münasibətləri ilə bağlı mənafelərini müdafiə etmək məqsədi ilə işəgötürənlərin könüllü birləşib yaratdıqları nizamnamə və müvafiq qanunvericilik əsasında fəaliyyət göstərən birliklər.
Kollektiv tələblər - kollektiv müqavilələrin, sazişlərin bağlanması, onlara dəyişikliklərin edilməsi və icrası, habelə digər əmək, sosial və iqtisadi məsələlərlə bağlı işçilərin, ya da həmkarlar ittifaqları orqanının işəgötürən, onların birlikləri və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanları qarşısında irəli sürdüyü tələblərdir.
Kollektiv əmək mübahisəsi - kollektiv tələblərdən törəyən fikir ayrılığıdır.
Fərdi əmək mübahisəsi - əmək müqaviləsinin, kollektiv müqavilənin və sazişin şərtlərinin, tərəflərin öhdəliklərinin yerinə yetirilməsi, habelə bu Məcəllənin və digər normativ-hüquqi aktların tətbiqi zamanı fərdi qaydada işəgötürənlə işçi arasında yaranan fikir ayrılığıdır.
Tətil - kollektiv və fərdi əmək mübahisəsini həll etmək məqsədi ilə işçilərin (işçinin) müvəqqəti olaraq öz əmək funksiyasının icrasından tam və ya qismən könüllü imtina etməsidir.

- Ezam olunan işçiyə ezamiyyətə getməzdən əvvəl ezamiyyətin müddətinə uyğun olaraq pul avansı hansı qaydada verilir?

Vüsal RZAYEV,
Sumqayıt şəhəri.

- Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri tərəfindən təsdiq edilmiş 15 fevral 2008-ci il tarixli, 11/30-108 saylı "İşçilərin ezamiyyə qaydaları"nın beşinci və altıncı bəndlərinə əsasən, ezam olunan işçiyə ezamiyyətə getməzdən əvvəl ezamiyyətin müddətinə uyğun olaraq pul avansı verilir.
Pul avansı ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasına uyğun ezamiyyət günləri üçün tələb olunan xərclərdən və nəqliyyat xərclərindən ibarətdir.
Ezamiyyə xərclərinin 1 günlük normasına - gündəlik, mehmanxana, rabitə, şəhərdaxili nəqliyyat ( taksidən istifadə istisna olmaqla ) və digər xidmətlərlə bağlı xərclər daxildir.
Nəqliyyat xərclərinə-ezam olunma yerinə getmək və qayıtmaq, ölkədaxili nəqliyyat xərcləri (taksidən istifadə istisna olmaqla yaşayış məntəqəsindən kənarda yerləşən vağzala, limana (bərəyə), təyyarə meydanına və ölkə ərazisində digər məntəqələrə getmək) daxildir və bu xərclər təqdim edilən sənədlər əsasında ödənilir.
Qeyd olunan xərclərə nəqliyyatda sərnişinlərin icbari sığorta üzrə tədiyyələri, biletlərin qabaqcadan satışı üzrə xidmətin ödənilməsi, qatarlarda yatacaq ləvazimatlarından istifadə üçün xərclər də daxildir.
Nəqliyyat xərcləri ilə bağlı təsdiqedici sənədlər itirildiyi təqdirdə bileti satmış təşkilat tərəfindən biletin həqiqətən həmin şəxsə satılmasını təsdiq edən rəsmi sənəd (arayış) ödəniş üçün əsas götürülə bilər.
İşçi ezamiyyətdən qayıtdıqdan sonra ezamiyyəti ilə əlaqədar xərclədiyi vəsaitlərin məbləği haqqında avans hesabatını 3 gün ərzində təqdim etməlidir.
Respublika ərazisi daxilində ezamiyyələr zamanı müəyyən olunmuş qaydada rəsmiyyətə salınmış ezamiyyət vəsiqəsi, xarici ölkələrə ezamiyyələr zamanı isə pasport və ya onu əvəz edən sənəddə ölkədən çıxmaq, ölkəyə qayıtmaq barədə orqanlar tərəfindən edilən müvafiq qeydin surəti və nəqliyyat xərcləri barədə təsdiqedici sənədlər avans hesabatına əlavə edilir.

- Xarici ölkələrdə sahibkarlıq fəaliyyəti ilə maraqlanıram. Bu ölkələrdən birində , mümkünsə Niderlandda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyənlər üçün hansı tələblər mövcuddur?

Sənan MUSTAFAYEV,
Yevlax şəhəri.

- Əgər siz Niderlandda sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istəyirsinizsə, müəyyən tələblərə əməl etməlisiniz. Bu fəaliyyət növündə Niderlandda ümumi tələblər və sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istədiyiniz sahə üzrə konkret tələblər mövcuddur.

Ümumi tələblər aşağıdakılardır:
o Həqiqi pasporta malik olmaq.
o Vərəm xəstəsi olmamaq.
o Məhkumluğu olmamaq və bunu bəyannamədə imzanızla təsdiq etmək.
o Sağlamlığın sığorta olunması barədə sənəd təqdim etmək.
o Niderlandda müvəqqəti olmaq haqqında icazəyə malik olmaq (Siz o ölkədən gəlmisiniz ki, oradan gəlmək üçün xüsusi icazənin alınması tələb olunur).

Xüsusi tələblər aşağıdakılardır:
Əgər siz yuxarıda göstərilən tələblərə uyğun gəlirsinizsə, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün mütləq aşağıdakı tələblərə də əməl etməlisiniz:
o Yaşınız 60 yaş həddini keçməməlidir.
o Müəyyən etdiyiniz sahə ilə məşğul olma tələblərinə cavab verirsiniz. Məsələn, əgər siz həkim və ya tibb bacısı fəaliyyəti ilə məşğul olmaq və işləmək istəyirsinizsə, bu sahəyə uyğun ixtisasa və praktikaya malik olmalısınız. Bu barədə əlavə informasiyanı Niderlandın Səhiyyə Nazirliyindən ala bilərsiniz.
o Konkret sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün razılıq almalısınız. Əlavə informasiyanı Niderlandın Ticarət-Sənaye Palatasından ala bilərsiniz. Məsələn, əgər siz mehmanxana və ya turist biznesi ilə məşğul olmaq istəyirsinizsə, bu barədə həmin rayonun yerli orqanlarından məlumat ala bilərsiniz.

Sizə lazım olan sənədlər:
Niderlanda gəlmək üçün sizə müxtəlif sənədlər lazım olacaq. Bu sənədlərdən bir hissəsi sizə Niderlanda gəlmək üçün ərizənizin qəbul edilməsi üçün, digər hissəsi isə Niderlanda gəldikdən sonra sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq istədiyiniz sahə ilə əlaqədardır. Bu sənədlər aşağıdakılardır:
o Əgər siz şirkətə rəhbərlik edirsinizsə, kommersiya palatasından kommersiya reyestrindən çıxarış.
o Peşəkar işçilər üçün kommersiya palatasından kommersiya reyestrindən çıxarış və ticarət və ya peşəkar müəssisələrdə işləməsini təsdiq edən sənəd.
o Vergilərin və əlavə dəyər vergisinin ödənilməsi barədə vergilər departamentindən bəyannamə.
o Ofisin alınması və ya arendaya gütürülməsi barədə müqavilənin surəti.
o Açıq tipli və ya məhdud məsuliyyətli cəmiyyətin yaradılması barədə sənədlərin surəti.
o Mühasiblər tərəfindən tərtib edilmiş maliyyə proqnozları barədə məlumat.

çap üçün verisya