Valideynlik hüquqları hansı hallarda məhdudlaşdırıla bilər?

Ayan QASIMOVA,
Lənkəran şəhəri.

-Məhkəmə valideynlik hüquqlarından məhrum etmədən uşağın mənafeyini nəzərə almaqla, valideynlərdən (onlardan birindən) uşağın alınması barədə qətnamə qəbul edə bilər.
Uşağın valideynlərlə (onlardan biri ilə) qalması onlardan asılı olmayan hallarda (psixi pozğunluq və ya başqa xroniki xəstəliklər, ağır vəziyyət və s.) uşağın həyatı üçün təhlükə yaradırsa, valideynlik hüquqlarının məhdudlaşdırılmasına yol verilir.
Valideynlərin davranışı onlarla qalan uşaq üçün təhlükəlidirsə, valideynlik hüquqlarından məhrumetmə üçün əsas yoxdursa, valideynlik hüquqlarından məhdudlaşdırılmasına yol verilir.
Valideynlər öz davranışlarını dəyişməzlərsə, valideynlik hüquqlarının məhdudlaşdırılması barədə məhkəmə qətnaməsi çıxarılmasından 6 ay keçdikdən sonra müvafiq icra hakimiyyəti orqanı uşaqların mənafeyini nəzərə alaraq valideynlik hüquqlarından məhrumetmə barədə iddia qaldıra bilər.
Uşağın yaxın qohumları, yetkinlik yaşına çatmayan uşaqları müdafiə edən orqanlar, məktəbəqədər, ümumtəhsil və başqa müəssisələr valideynlik hüquqlarının məhdudlaşdırılması barədə iddia qaldıra bilərlər.
Valideynlik hüquqlarının məhdudlaşdırılması işinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanının iştirakı ilə baxılır. Bu zaman məhkəmə valideynlərdən (onlardan birindən) aliment tutulması məsələsini də həll edir.
Valideynlik hüquqlarının məhdudlaşdırılması haqqında qətnamə qanuni qüvvəyə mindikdən sonra 3 gündən gec olmayaraq məhkəmə bu qətnamədən çıxarışı müvafiq icra hakimiyyəti orqanına göndərməlidir.

Penitensiar müəssisələrdə hansı sahədə işləyən işçilərin yaşa görə güzəştli şərtlərlə əmək pensiyasına çıxmaq hüququ vardır?

Osman HƏSƏNOV,
Lənkəran şəhəri.

- "Əmək pensiyaları haqqında" qanunun 9-cu maddəsinə əsasən, axırıncı iş yerindən asılı olmayaraq yeraltı işlərdə, incəsənətin xüsusi sahələrində, həmçinin əmək şəraiti xüsusilə zərərli və ağır olan işlərdə (istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təsdiq olunan siyahısı üzrə) çalışan sığorta olunanların: kişilər - 57 yaşına çatdıqda, azı 25 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 12 il 6 ayını həmin işlərdə, qadınlar - 52 yaşına çatdıqda, azı 20 il sığorta stajına malik olduqda və bu müddətin azı 10 ilini həmin işlərdə çalışmışlarsa, əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır.
Nazirlər Kabinetinin 2007-ci il 23 yanvar tarixli, 12 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "Güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ verən istehsalatların, peşələrin, vəzifələrin və göstəricilərin Siyahısı"nın 34-cü maddəsinə əsasən penitensiar müəssisələrdə işləyən aşağıdakı işçilərin: penitensiar müəssisələrdə mülki işlər, ümumtəhsil və texniki-peşə məktəblərinin işçilərinin, komendantların, tibb işçilərinin, əməyin təşkili və əməkhaqqı şöbəsinin (hissəsinin) işçilərinin, maddi-texniki təchizat şöbəsinin (hissəsinin) işçilərinin, texniki nəzarət şöbəsinin (hissəsinin) işçilərinin, təhlükəsizlik texnikası üzrə mütəxəssislərin, mətbəx müdirlərinin, istehsalat sexlərinin (sahələrinin) işçilərinin əmək şəraitinə görə güzəştli şərtlərlə yaşa görə əmək pensiyası hüququ vardır.

İşə bərpa etmək haqqında sənədin icra olunmamasının hansı nəticələri ola bilər?

Rəhim HƏSƏNOV,
Bakı şəhəri.

- İşçini işə bərpa etmək haqqında icra sənədi borclu tərəfindən icra edilmədikdə, məhkəmə icraçısı "Məhkəmə qərarlarının icrası haqqında" qanunla nəzərdə tutulmuş tədbirləri görməklə yanaşı, işə bərpa etmək haqqında qərar çıxarıldığı gündən icra sənədinin icra olunduğu günə qədər bütün müddət üçün orta əməkhaqqının və ya əməkhaqqı fərqinin işçiyə ödənilməsi haqqında qərardad çıxarılması barədə ərizə ilə məhkəməyə müraciət edir. Həmin ərizə məhkəmə icraçıları qurumunun rəhbəri tərəfindən təsdiq olunur.

Səhhətində yaranmış nasazlığa görə işçi öz razılığı ilə müvafiq tibbi həkim rəyi olduqda daha yüngül işə keçirilə bilərmi? Bu zaman onun orta aylıq əməkhaqqı saxlanılırmı?

Asif İBRAHİMOV,
Sahil qəsəbəsi.

- Əmək Məcəlləsinin 231-ci maddəsinə əsasən, səhhətinə görə daha yüngül işdə işləməyə ehtiyacı olan işçiləri işəgötürən onların razılığı ilə tibbi rəyə uyğun olaraq daha yüngül müvafiq işə müvəqqəti və ya daimi keçirməyə borcludur. Bu Məcəllənin 232-ci maddəsinə əsasən, işçi sağlamlığının mühafizəsinin təmin olunması məqsədi ilə səhhətinə mənfi təsir göstərməyən yüngül və əvvəlkinə nisbətən aşağımaaşlı işə keçirilə bilər. Bu halda işçilərin yüngül işə keçirildiyi gündən etibarən bir ay ərzində əvvəlki işi (vəzifəsi) üzrə orta əməkhaqqı saxlanılır. Vərəm və digər xroniki ağır xəstəliyə tutulmuş və bu səbəbdən başqa azmaaşlı işə müvəqqəti keçirilmiş işçilərə keçirildikləri bütün vaxt ərzində, lakin dörd aydan çox olmayaraq əvvəlki iş yerində aldığı əməkhaqqı saxlanılır. İş yerində bədbəxt hadisə nəticəsində əmək qabiliyyətini itirmiş və ya peşə xəstəliyinə tutulmuş və müvafiq həkim məsləhət komissiyası və ya müvafiq icra hakimiyyəti orqanının rəyi əsasında yüngül işə müvəqqəti keçirilmiş işçilərə əvvəlki əməkhaqqı ilə yeni iş yerindəki əməkhaqqı arasındakı fərq ödənilir. Bu fərq işçinin əmək qabiliyyəti bərpa olunanadək və ya əlillik, 18 yaşınadək sağlamlıq imkanlarının məhdudluğu müəyyən edildiyi vaxtadək ödənilməlidir.

Dağ-mədən karxanasında çalışıram. Bizim sahədə qısaldılmış iş həftəsinin müddəti neçə saat olmalıdır?

Sənan MİRZƏYEV,
Daşkəsən rayonu.

- Nazirlər Kabinetinin 2004-cü il 6 noyabr tarixli 175 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş "İşçilərə həftə ərzində 36 saatdan çox olmayan, qısaldılmış iş vaxtı müəyyən edilən əmək şəraiti fiziki, kimyəvi, bioloji və habelə insanın sağlamlığı üçün zərərli olan digər ağır istehsalat amilləri mövcud olan əmək şəraitli istehsalatların, peşə və vəzifələrin Siyahısı”nın 1-ci bölməsinin 48-49-cu bəndlərinə əsasən: dağ-mədən sahəsində istismar olunan və tikilməkdə olan karxanalar, açıq dağ-mədən, eləcə də dağ-mədən şaxta səthi işləri və geoloji kəşfiyyat sahəsində çalışan 5 metrdən artıq dərinlikli şurfların qazılmasında üst qatlarda qazma ilə məşğul olan qazmaçıların, dəniz səviyyəsindən 1500 metrdən yüksək işləri yerinə yetirən fəhlələr və mütəxəssislər üçün qısaldılmış iş həftəsinin müddəti 36 saatdır.

Qanunvericiliklə yaşı 18-dən az olan işçilərin əməyinin ödənilməsində güzəştlər nəzərdə tutulurmu?

Pərviz MƏDƏTOV,
Bakı şəhəri.

- Əmək Məcəlləsinin 253-cü maddəsinə əsasən, 18 yaşına çatmamış işçilərin Əmək Məcəlləsinin 91-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qısaldılmış (36 saatdan çox olmamaqla) iş vaxtı şəraitində əməkhaqları müvafiq vəzifələr, peşələr üzrə işləyən yaşlı işçilər üçün müəyyən edilmiş tam məbləğdə ödənilir. Yaşı 18-dən az olan və işəmuzd işlərdə çalışan işçilərin əməyi yaşlı işçilər üçün müəyyən edilmiş işəmuzd qiymətlər üzrə ödənilir, bu Məcəllənin 91-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş qısaldılmış iş vaxtı ilə yaşlı işçilərin gündəlik iş vaxtı arasındakı müddət fərqi üçün onlara tarif dərəcəsi üzrə əlavə haqq verilir.

Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyi ilə məhkəmə icraatının aparıldığı dili bilməyən şəxsin tərcüməçi xidmətindən istifadə etmək hüququ vardırmı?

Mirvari Sultanova,
Şirvan şəhəri.

- Məhkəmə icraatının aparıldığı dil Konstitusiyanın 127-ci maddəsinin 10-cu hissəsi ilə müəyyən edilir. Azərbaycan Respublikasında məhkəmə icraatının aparıldığı dil Azərbaycan dilidir. Məhkəmə icraatının aparıldığı dili bilməyən şəxslərin hüquqlarının hər hansı bir şəkildə məhdudlaşdırılması yolverilməzdir. Qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş hallarda hər kəsin tərcüməçinin xidmətlərindən pulsuz istifadə etmək hüququ təmin edilir.

çap üçün verisya