Real vəziyyəti öyrənmək üçün bir neçə xəstəxanada olduq. Mirqasımov adına Respublika Kliniki Mərkəzində böyrək ağrısından şikayətlənən Sevda Ağayeva ilə söhbətləşdik: "UZİ müayinəsinə görə, həmişə bu xəstəxanaya müraciət etmişəm" dedi. "Ötən ilin yayında bir orqanı müayinə etdirmək üçün 6 manat ödəyirdik. İndi isə qyməti 1 manat artırıblar. Həkimlərin sözlərinə görə, pulsuz xidmət UZİ müayinəsinə aid deyil".
Biləcəri sakini Həbib Məmmədov isə boğazında çirklənmə olduğu üçün həkimə müraciət edib: "Xəstəxananın burun, boğaz şöbəsində müayinə olundum. Müayinə pulsuz aparıldı. Bəlli oldu ki, həm boğazımda, həm də burnumda iltihab yığılıb. Burnumda olan iltihabı aparatla təmizlədilər. Bu əməliyyat mənə 30 manata başa gəldi". H.Məmmədovun sözlərinə görə, ondan konkret məbləğdə pul tələb edilməyib.

"Həkimlərin ciddi attestasiyadan keçməsinə ehtiyac var"

Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı Azər Mehdiyev "Ödənişli xidmətdən götürülən gəlir büdcəyə ciddi təsir etmək imkanına malik deyildi. Dövlət müəssisələrində mövcud olan pullu xidmət həkimlər üçün əlavə gəlir mənbəyinə çevrilmişdi. Bu pulların dəqiq hesabatı aparılmırdı. Toplanan vəsaitin xərclənməsində də şəffaflıq yox idi. Əslində, həmin pullar çox vaxt qeyri-rəsmi şəkildə mənimsənilirdi. Bu baxımdan ödənişli tibbi xidmətin ləğv edilməsi təqdirəlayiq haldır. Amma dövlət müəssisələrində ödənişli tibbi xidmətin ləğvinin keyfiyyətə təsir etməsini gözləmək düzgün olmazdı. Çünki həkimlərə verilən əməkhaqqı onların ehtiyaclarını ödəyəcək məbləğdə deyil. Digər tərəfdən isə, tibb müəssisələrində işləyən həkimlərin ciddi attestasiyadan keçməsinə ehtiyac var” - dedi.
A.Mehdiyevin qənaətinə görə: "Səhiyyə Nazirliyi rəsmi açıqlamasında bildirir ki, xəstələrdən pul alınmaması üçün ciddi tədbirlər görülür. Bizcə, tədbirlərin sərtləşdirilməsi ən azı tibb işçilərinin bir hissəsinin dövlət xəstəxanalarını tərk etməsinə gətirib çıxaracaq. Savadlı həkimlər özəl tibb müəssisələrinə, digəriləri isə başqa sahələrə üz tutacaqlar. Bütün bunların olmaması üçün isə həkimlərə həyat səviyyəsini normallaşdıracaq qədər əməkhaqqı verilməlidir".

"Özəl tibb ocaqlarında çalışanların əksəriyyəti
dövlət xəstəxanalarında işləyən həkimlərdir"

Ekspertin qənaətinə görə, xəstəxanaların dərmanla təchizatında da problem var: "Əhaliyə məlumat verilib ki, xəstəxanalarda tibbi xidmət pulsuzdur. Amma heç bir xəstəxana, yaxud poliklinika dərman preparatları ilə tam təmin edilmir. Buna görə də əksər hallarda həkimlər və xəstəxanalar pis vəziyyətdə qalır. Təkcə bölgələrdə deyil, paytaxtda da tibb ocaqlarının dərmanla təchizatı normal səviyyədə deyil. İnanmıram ki, görülən tədbirlər nəticəsində qeyri-rəsmi ödənişlərin qarşısı tam alınsın".
Problemdən çıxış yolu kimi əksər ekspertlər səhiyyə sistemində ciddi islahatların aparılmasını vacib sayır. Beynəlxalq təşkilatlar isə əhalinin sayına görə maliyyələşmə sisteminin tətbiqini təklif edir.
Məsələyə münasibət bildirən Səhiyyə Nazirliyi mətbuat xidmətinin rəhbəri Anar Qədirlinin qənaətinə görə, vətəndaşlardan pul tələb edən həkimlərə qarşı ciddi tədbirlər görüləcək: "Bu hallarla qarşılaşan vətəndaşlar Səhiyyə Nazirliyinə müraciət etsin. Həmin müraciətlər əsasında araşdırma aparılacaq və lazımi tədbirlər görüləcək. Əgər xəstələrdən pul tələb edilirsə, bu, artıq qanun pozuntusudur. Həmin hallarla bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına da müraciət ediləcək".
A.Qədirlinin qənaətinə görə, pullu tibbi xidmətin ləğv edilməsi savadlı həkimlərin dövlət xəstəxanalarını tərk etməsinə səbəb olmayacaq: "İndiyədək də dövlət xəstəxanalarında çalışan həkimlərin əməkhaqları o qədər də yüksək deyildi. Amma tanınmış, savadlı həkimlərin əksəriyyəti dövlət səhiyyə müəssisələrində işləyirdi. Digər tərəfdən, özəl tibb ocaqlarında işləyənlərin böyük bir hissəsi elə dövlət xəstəxanalarında işləyən həkimlərdir".
Qeyd edək ki, dövlət büdcəsindən səhiyyə sisteminə təxminən 300 milyon manat vəsait ayrılır. Pullu xidmətdən il ərzində götürülən gəlir isə dövlət büdcəsindən ayrılan pulun 1,5 faizindən artıq olmurdu. Pullu xidmətdən toplanılan bu vəsaitlə isə səhiyyə sistemini inkişaf etdirmək mümkünsüz idi. Hazırda Azərbaycan səhiyyə sahəsində hər nəfərə ayrılan vəsaitin həcmi baxımından MDB ölkələri arasında yalnız Gürcüstan və Tacikistanı geridə qoyur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının hesablamasına görə, normal tibbi xidmət almaq üçün adambaşına 150 dollar vəsait tələb olunur. Azərbaycanda isə bu məbləğ hazırda 48 dollardır. Digər bir hesablamada normal tibbi xidmət göstərilməsi üçün səhiyyə sahəsinə ayrılan vəsaitın ümumdaxili məhsulun 5 faizindən az olmaması müəyyənləşdirilib. Azərbaycanda bu rəqəm cəmi 1 faizdir.

çap üçün verisya