Tikinti şirkətlərində təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi üçün dəfələrlə monitorinqlər aparmasına baxmayaraq, problem hələ də qalmaqdadır. Bəlkə də hər ay tikinti sektorunda bir neçə fəhlənin xəsarət alması, yaxud ölümü ilə nəticələnən bədbəxt hadisələr baş verir. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin Dövlət Əmək Müfəttişliyindən aldığımız məlumata görə, təkcə bu ilin birinci rübündə Azərbaycanda 646 müəssisədə əmək şəraiti və əməyin təhlükəsizliyi, habelə işçilərlə müqavilələrin olub-olmadığını müəyyənləşdirmək üçün yoxlamalar aparılıb. Bu müəssisələrin 259-u dövlət, qalanı isə özəl sektora aiddir. Aparılan araşdırmalar nəticəsində işəgötürənlər tərəfindən əmək qanunvericiliyinin tələblərinin pozulması ilə bağlı 2002 fakt aşkarlanıb. Bunlar iqtisadiyyatın müxtəlif sahələri üzrə ixtisaslaşmış müəssisələrdir.
2008-ci ildə 38 min işçi ilə əmək müqavilələri bağlanıb və müqavilədə bütün şərtlər qanunauyğun şəkildə əksini tapıb. Həmçinin əmək qanunvericiliyinə uyğun olaraq, həmin müəssisələrdə artıq iş saatlarına görə əlavə əməkhaqqının verilməsi məsələsinə diqqət yetirilib. Pozuntulara daha çox tikinti, ticarət, xidmət və ictimai iaşə müəssisələrində yol verilib. Bu cür halların təkcə 57 faizi özəl qurumların payına düşür. 2007-ci ildə istehsalatda baş vermiş bədbəxt hadisələr nəticəsində dünyasını dəyişmiş 149 işçinin 128 nəfəri sırf istehsalat qəzaları ilə əlaqəli olub. Ötən il isə istehsalat qəzalarında 72 nəfər həlak olub. Təkcə bu ilin birinci rübü ərzində baş verən bədbəxt hadisələr nəticəsində 20 nəfərə yaxın şəxs dünyasını dəyişib, 50-dən artıq adam yaralanıb. Törədilən xətalara görə vəzifəli və hüquqi şəxslər 161900 manat məbləğində cərimələnib. Bu cərimələrin 83 faizdən çoxu özəl müəssisələrin payına düşüb.
Milli Məclisin Sosial Siyasət Komitəsinin sədr müavini Musa Quliyevin qənaətinə görə, tikinti ilə bağlı qanunlarda müəyyən sərtləşdirilmələrin aparılmasına ehtiyac var: "Hər bir qanunun təkmilləşdirilməsi, nəzarət sisteminin gücləndirilməsi, sanksiyaların sərtləşdirilməsi vacib məsələlərdir. Amma müvafiq icra hakimiyyəti orqanları bu məsələlərə ciddi nəzarət etməlidir. Konkret halda Dövlət Əmək Müfəttişliyi tikinti sahəsinə nəzarəti artırmalı və profilaktik tədbirlər görməlidir. Nə qədər mükəmməl qanunlar qəbul edilsə də, yerlərdə düzgün tətbiq olunmadığı halda əhəmiyyətini itirir. Buna görə də, tikinti sahəsində çalışan işçilərin peşəkarlığı, onlara vərdişlərin aşılanması vacibdir. Həmçinin həmin qurum tərəfindən işçilərin təhlükəsizlik qaydalarına, müəyyən iş rejimlərinə əməl etməsinə nəzarət olunmalıdır. Elə tikinti şirkətləri var ki, işçini 10-12 saat işləməyə məcbur edir. Belə olan halda işçinin yorğunluğu artır, sayıqlığı azalır, iş rejiminin gərginliyi səbəbindən arzuolunmaz hadisələr baş verir. Bununla bağlı əlaqədar orqanlar monitorinqlər həyata keçirməli və müvafiq tədbirlər görməlidir".
Ekspertlərin qənaətinə görə, tikinti sektorunda bədbəxt hadisələrin çoxalması səbəblərindən biri də bu sahədə istənilən şəxsin işə cəlb edilməsidir. Ucuz işçi qüvvəsindən istifadə etməkdə maraqlı olan tikinti şirkətləri üçün işçinin peşəkarlığı və təhlükəsizliyi arxa plana keçir.
Dövlət Əmək Müfəttişliyinin səlahiy yətlisi Əvəz Nəbiyev baş verən bütün faktlarla bağlı araşdırmaların aparıldığını vurğuladı: "Tikinti sahəsində əmək qanunvericiliyinin tələblərinin pozulmasının qarşısının alınması istiqamətində də işlər görülür. 2007-ci ilin dekabrında İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dəyişiklik edilib. Əmək qanunvericiliyinin tələblərinin pozulmasına görə qanunda sərtləşmə olub. Dövlət inkişaf etdikcə qanunlar da təkmilləşdirilir və gələcəkdə də bu proses davam etdiriləcək. Eyni zamanda tikinti sahəsinə peşəkarların cəlb edilməsi istiqamətində işlər görülür. Sovet dövründə peşə məktəbləri fəaliyyət göstərirdi. Buna görə də bütün sahələr üzrə ən azı peşə təhsilli şəxslər çalışırdı. Amma müstəqillik əldə etdikdən sonra vətəndaşlar hansı sahədə iş tapsa, orada işləməyə üstünlük verir. Hazırda isə Baş Məşğulluq İdarəsi tərəfindən yeni ixtisas kursları təşkil edilib. Orada daha çox tələbat olan sahələr üzrə ixtisaslı şəxslər hazırlanır. Bundan başqa, Əmək Problemləri İnstitutunda kurslar təşkil edilir. Orada da tikinti sahəsi üçün işçilər hazırlanmasına üstünlük verilir. Lakin işçinin işə götürülməsi hüququ işəgötürənə verilib. İşə qəbul edilən işçinin peşəkarlığı həmin şəxslər tərəfindən yoxlanılmalıdır. Qanunvericilikdə işçinin öz peşəsinə uyğun sahələrdə çalışması əksini tapsa da, işəgötürənlər bu tələbə riayət etmirlər ".
Beləliklə, rəsmi qurumlar tikinti sahəsində qayda-qanun yaradılması istiqamətində iş aparıldığını bildirsə də, vəziyyət hələ də gərgin olaraq qalır. Görünür, bu sahəyə nəzarətin kifayət qədər olmaması, yaxud da qanunsuzluqlara göz yumulması belə halların davam etməsinə rəvac verir. Nəticədə isə hər il onlarla şəxs həyatını itirir.

çap üçün verisya