Azərbaycan

Novruz bayramını Azərbaycan xalqı Sovet hakimiyyətinin qanlı-qadalı illərində belə qeyd etməkdən çəkinməyib. Müasir Azərbaycanda adıçəkilən bayram dövlət səviyyəsində xüsusi təmtəraqla keçirilir. Azərbaycan adətləri haqqında hər birimiz məlumatlı olduğumuza görə, bu barədə geniş informasiya verməyəcəyik.

İran

İranda Novruz bayramı hər il Fərvərdin ayının 1-dən başlayaraq 13-nə qədər davam edir. Bu bayramda ali və orta təhsil mərkəzləri Fərvərdinin 13-nə qədər, dövlət və qeyri-dövlət idarələri isə Fərvərdinin ilk 5 günü rəsmi tətildə olur. İranda Fərvərdin ayının 13-cü gününə "sizdəh bedər" deyilir və bu gün təbiət günü adlandırılmışdır. Həmin gün bütün İran xalqı öz ailələri ilə birlikdə dağ ətəklərinə və çöllərə gedərək səhərdən gün batana qədər orada olurlar.


Əfqanıstan

Novruz Əfqanıstanda, başqa sözlə desək, Bəlx və onun mərkəzi Məzari Şərifdə keçmişdə olduğu kimi təmtəraqlı şəkildə keçirilir. İlin ilk günlərində Bəlxin bütün çölləri qırmızı güllə bəzədilir. Bu gül ancaq Bəlxdə bitdiyi və nadir güllərdən olduğu üçün bu məntəqədə Novruz və qırmızı gül bayramı hər ikisi bir mənada işlədilir. Novruz bayramının ilk günündə Əlinin (ə) bayrağı xüsusi mərasimdə sübh vaxtı əzəmətlə dalğalandırılır. Onun dalğalanması ilə Novruz bayramı da rəsmən başlayır və 40 gecə-gündüz davam edir. Bu 40 gündə ehtiyacı olanlar və xəstələr şəfa üçün bu bayrağın yanında oturur və dua edirlər. Əfqan xalqının əqidəsinə görə, bayraq dalğalandırılan zaman aram və sakit olarsa, qarşıdakı il də əmin-amanlıqlı yadda qalar.

Qazaxıstan

Qazaxıstan xalqı Novruzu gecə-gündüzün bərabərləşdiyi, göydə olan ulduzların bir nöqtədə birləşməsinə, hər şeyin təzələndiyinə və yer üzündə sülhün bərqərar olmasına inanırlar. Həmçinin qazaxlar Novruzun ilin başlanğıcı olmasına inanır və onların arasında Novruz haqqında maraqlı bir fikir çox məşhurdur: "Novruz elə bir gündür ki, onu bir il gözləyirlər, Novruz elə bir gündür ki, o gün yer üzünə xeyir gəlir, nəhayət, Novruz elə bir gündür ki, Səmərqəndin rəngli daşı suya dönür".
Qazaxlar il təhvil olan gecə evin üstündə iki şam yandırırlar və evi təmizləyirlər. Qazax xalqının inamına əsasən, il başlayanda evin təmiz olması onların həmin ildə xəstəlik və bədbəxtliyə düçar olmamaqlarının səbəbidir və hər il bu məsələyə riayət olunması vacibdir.
Qazax cavanları Novruzda dəlisov bir atı yəhərləyib özlərinin zənglərlə bəzətdikləri oyuncağı onun üstünə oturdur və gecə saat üç tamamda camaatı oyatmaq üçün şəhərə buraxırlar. Yeni ilin simvolu olan oyuncağın at üstündə şəhərə daxil olması ilin təzələndiyini bir daha sübut edir.

Qırğızıstan

Qırğızıstanda Novruz yalnız 1 gün - Fərvərdinin birinci, ya da ikinci günündə qeyd olunur ki, bu da İsfənd ayının 29 və ya 30 gün olması ilə əlaqədardır. Sovet hakimiyyəti illərində bu bayram başqa respublikalarda olduğu kimi Qırğızıstanda da unudulmuşdu. Lakin sovetlərin hakimiyyəti dağılandan sonra Novruz Qırğızıstan əhalisi tərəfindən daha təmtəraqla keçirilməyə başlandı. Qırğızıstanda həmin gün bayram şənlikləri ilə yanaşı, at sürmək kimi müsabiqələr keçirilir.

Pakistan

Pakistanda Novruza "aləm əfruz", yəni yeni gəlmiş gün deyirlər. Belə ki, Novruz öz gəlişi ilə dünyanı parlaq və işıqlı edir. Bu əhali arasında Novruz təqvimindən istifadə xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Pakistan xalqının Novruz adətlərindən evlərini təmizləməyi, yeni paltar geyinməyi, gülab camen, rəs molayi, keyk, bərfi, şəkərparə, kermrul, suhan halva kimi müxtəlif şirniyyat və bayram yeməkləri bişirməyi, bayramlıq alıb-verməyi, qohumların evinə getməyi qeyd etmək olar. Pakistanlılar Novruz günlərində xoşagəlməz sözlərdən çəkinərək bir-birilərini nəvaziş və ehtiramla səsləyirlər.

Tanzaniya

Novruz bayramı Afrika qitəsinə qədər gedib çıxmışdır. Tanzaniyada, əsasən də Zəngibar şəhərində bu bayram hər il keçirilir. Qədim zamanlardan Şiraz şəhərindən böyük bir qrup Afrikanın şərq sahillərində olan Zəngibar şəhərinə köçərək orada məskən salmışlar. Bu qrup iranlılar özlərinin adət-ənənələrini, o cümlədən Novruz bayramının ayinlərini qoruyub saxlaya bilmişlər. Bu gün Zəngibar şəhərində təqribən İran adətinə əsasən bütün bayramlar keçirilir. Novruz bayramı Zəngibarda "Novruzi" kimi tanınır.

Misir

Misir qibtiləri hər il "neyruz" adlanan bayram keçirirlər ki, ona ərəbcə "əlneyruz" deyirlər. Sözügedən bayram hər il payızın əvvəllərində qeyd olunur. Həmin bayramın tarixi barədə məlumat verən bəzi tarixçilər arasında onun Həxamənişilərin Misiri tutduqları zamandan qalmasını iddia edənlər də var…

çap üçün verisya