MOBIL TELEFONDAN ISTIFADƏNIN UŞAQLARDA BEYIN XƏRÇƏNGI YARATMASI TƏHLÜKƏSI ARTIQ TƏSDIQLƏNIR

Mobil telefonların insanlara zərəri barədə kifayət qədər danışılsa da, bu rabitə vasitəsindən istifadə edənlərin sayı ilbəil artmaqdadır. Xüsusilə də son dövrlərdə azyaşlı uşaqların mobil rabitəyə alüdəçiliyi xeyli artıb. Hətta bəzən valideynlər öz kiçikyaşlı övladlarına mobil telefon verməklə onları sakitləşdirməyə çalışır. Son vaxtlar məktəblilər arasında da mobil telefon istifadəçilərinin artması danılmaz faktdır. Hətta şagirdlər bir-birilə bilik uğrunda deyil, kimin ən son markadan olan mobil telefon əldə etməsi sahəsində yarışırlar. Mobil telefonların sağlamlığımıza vurduğu ziyanı bildiyimiz halda, bu təhlükədən qurtarmaq istəmirik.
Bizdən fərqli olaraq dünyada artıq bununla bağlı həyəcan təbili çalınır. Bir çox alimlər səkkiz yaşından kiçik uşaqların mobil telefonlardan istifadə etməməsini tövsiyə edir. Araşdırma nəticəsində alimlər belə qənaətə gəliblər ki, mobil telefondan istifadə uşaqlarda beyin xərçəngi təhlükəsi yarada bilər. Bir müddət öncə alimlərin bu kimi açıqlamaları mobil telefon istehsal edən müəssisələrdə səs-küyə səbəb oldu. Dörd yaşından səkkiz yaşına kimi uşaqlar üçün mobil telefon istehsal edən Böyük Britaniya kompaniyalarından biri fəaliyyətini dayandırmaq məcburiyyətində qaldı.
Məşhur professor Uilyam Stüart apardığı dörd tədqiqatın nəticəsi olaraq belə qənaətə gəlib ki, mobil telefonlardan isifadə edən insanlarda qulaq və beyində bəd xassəli şiş yaranması riski daha çoxdur. Almaniyada aparlıan tədqiqatların nəticəsi isə belədir ki, telefon stansiyaları yaxınlığında yaşayan insanlar xərcəng xəstəliyinə tutula bilər. Alimlərin qənaətincə, bu riskə gənc yaşında olan uşaqlar daha çox düçar olur. Bildirilir ki, dörd yaşından səkkiz yaşına qədər uşaqlar, ümumiyyətlə, mobil telefondan uzaq olmalıdırlar. Səkkiz yaşından on dörd yaşına kimi uşaqlar, artıq şəxsi həkimləri ilə məsləhətləşmələrdən sonra mobil telefon gəzdirməlidirlər. Bu səbəbdən də Böyük Britaniya Beynəlxalq Məktəb Direktorları Assosiasiyasının rəhbəri Devid Xart məktəbdə mobil telefondan istifadənin qadağan olunmasını tələb edib. Avropa Birliyi tərəfindən maliyyələşdirilən daha bir tədqiqatda da mobil telefonlardan şüalanmanın orqanizmə mənfi təsir göstərdiyi aşkara çıxıb. Akustik siqnallar akustik sinirdə yüngül xassəli şişin yaranmasına səbəb olur. Akustik sinir xərçəngi ildə 100 min insanda aşkar olunur və karlığa gətirib çıxarır. Belə şişlər başın telefon dəstəyi qoyulduğu yerdə əmələ gəlir.
Məsələyə münasibət bildirən Pediatriya İnstitutunun direktoru Nəsib Quliyevin qənaətinə görə, son zamanlar uşaqların mobil telefondan istifadə etmə hallarının çoxalması bu sahədə daha çox düşünməyi aktuallaşdırır: "Mobil telefonların hamısı elektormaqnit dalğalarıdır. Qəbələ Radiolakasiya stansiyası da həmin dalğalarla işləyir. Həmin dalğalarda şüalanma olmasa da, istilik effekti var. İnsan telefonu harda saxlayırsa, onun ətrafında olan toxumalarda hərarət yüksəlməyə başlayır, bununla da hüceyrə daxilindəki temperatur dəyişilir".
N.Quliyevin sözlərinə görə, mobil telefonlar həm də ionlaşdırıcı təsirə malikdir: "Ona görə də istər böyüklər, istər uşaqlar cib telefonunu çox yaxında saxlamamalıdır. Bu elə bir problemdir ki, həll etmək çox çətindir. Amma bu da həqiqətdir ki, mobil telefonlardan istifadə edən uşaqlarda əsəb gərginliyi yaranır. Toxumalarda istilik effekti olduğuna görə, maddələr mübadiləsinin pozulması halları baş verir. Ancaq üzərimizdə gedən bütün proseslərin hamısı biokimyəvi proseslərdir. Bu proseslər də bədənin daxili mühitinin sabitliyini tələb edir. Temperatur rejimi pozulursa, maddələr mübadiləsi də pozulur. Nəticə etibarilə orqanzimə zərər yetirir. Bu səbəbdən də mütləqdir ki, valideynlər heç olmasa övladlarını bu kimi risklərdən qorusunlar".
Mobil telefonları uşaqlardan uzaqlaşdırmaq üçün isə konkret addımlar atılmağın vaxtı çatıb. Qeyd edək ki, bir müddət öncə orta məktəblərdə şagirdlərin mobil telefonlar istifadə etmələrinə qadağa qoyulması məsələsi gündəmə gəlmişdi. Amma sonradan bununla bağlı hər hansı əməli addımların atıldığını görmədik. Mobil telefonların qadağan olunması təşəbbüsünü irəli sürən Bakı Şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Zəminə Əliqızı isə yeni dərs ilindən etibarən mobil telefonların məktəblərə gətirilməsinə qadağa qoyulacağını bildirir: "Biz bu məsələni qaldırıb və ictimai müzakirəyə təqdim etdik. Böyük əksəriyyət bizim mövqeyimizi dəstəklədi. Bunun böyük rezonansa səbəb olduğunu müşahidə etdik. Bir çoxları mobil telefonların təhsil prosesinə maneçilik törətdiyini bildirdi. Yeni tədris ilindən bu barədə konkret əməli addımlar atılacaq".

çap üçün verisya